– Tematyka recyklatów ma złożony charakter i wymaga interdyscyplinarnego podejścia. Jej właściwe zrozumienie opiera się na znajomości zasad projektowania i produkcji opakowań, metod identyfikacji i sortowania odpadów oraz różnych technologii recyklingu, a także oceny zasadności ekonomicznej podejmowanych rozwiązań. Zgromadzenie wiedzy z tych obszarów pozwoliło na opracowanie publikacji, która stanowi punkt wyjścia dla przedsiębiorstw przygotowujących się do nadchodzących wymagań regulacyjnych i rynkowych – mówi dr inż. Karolina Wiszumirska, pracownik naukowy Uniwersytetu Ekonomicznego w Poznaniu oraz Dyrektorka ds. Innowacji Stowarzyszenia Natureef.
Zmiany nadchodzą szybciej niż się wydaje
Już w pierwszym rozdziale przewodnika, poświęconym regulacjom prawnym, wyraźnie zarysowano kontekst kluczowych wymagań regulacyjnych. Zgodnie z implementacją dyrektywy Single-Use Plastics, od 2025 roku butelki z PET, wraz z ich zakrętkami i wieczkami z tworzyw sztucznych, muszą zawierać minimum 25% recyklatu PCR, a od 2030 roku – 30%. Natomiast rozporządzenie PPWR od 2030 roku rozszerzy ten obowiązek na inne tworzywa sztuczne (poza PET) oraz kolejne formaty opakowań, przy czym wymagania będą zróżnicowane w zależności od materiału i przeznaczenia opakowania.
W perspektywie 2040 roku opakowania wykonane z tworzyw sztucznych (nie tylko z PET) będą musiały zawierać od 25 do 65% recyklatu PCR. Aby uporządkować sekwencję nadchodzących zmian w dłuższym horyzoncie czasowym i ułatwić przedsiębiorstwom planowanie nowych projektów, w przewodniku zestawiono je w formie czytelnego kalendarium regulacyjnego.
Rynek pełen niepewności
Część technologiczna publikacji w przystępny sposób opisuje mechaniczny, fizyczny oraz chemiczny recykling tworzyw sztucznych. Na podstawie danych z października 2025 r., opracowanych przez Fraunhofer Institute for Environmental, Safety, and Energy Technology UMSICHT, wskazano, że w przygotowaniu w całej Europie znajduje się 65 projektów dotyczących recyklingu chemicznego i innych technologii zaawansowanego recyklingu. Planowana zdolność tych instalacji, z wyłączeniem projektów anulowanych i już działających, wynosi 2 799 kt/rok. Obecnie w Europie działa 18 instalacji o łącznej mocy 289 kt/rok. Dziewięć projektów recyklingu chemicznego o łącznej mocy 819 kt/rok zostało oficjalnie zamkniętych, w tym siedem projektów pirolizy o łącznej mocy 791 kt/rok.
Europejski sektor recyklingu (zarówno mechanicznego, jak i chemicznego) znajduje się pod presją niskich cen surowców kopalnych, wysokich kosztów energii oraz napływu tanich materiałów pochodzących z recyklingu z Azji, co osłabia jego konkurencyjność cenową. Uwarunkowania te generują znaczącą niepewność inwestycyjną. Dodatkowo wiele zaawansowanych technologii recyklingu wciąż zmaga się z istotnymi ograniczeniami.
– PPWR zwiększa popyt na recyklaty z tworzyw innych niż PET, jednak tempo rozwoju mocy recyklingowych w Europie nie nadąża za rosnącymi wymaganiami regulacyjnymi. W połączeniu z presją taniego surowca pierwotnego spoza UE i wysokimi kosztami produkcji przekłada się to na utrzymującą się niepewność inwestycyjną – komentuje Karolina Wiszumirska.
Innowacje, które mogą zmienić rynek
Mimo trudnych realiów część firm inwestuje w nowe technologie, licząc na przyszłą przewagę konkurencyjną. W przewodniku opisano nowoczesne metody recyklingu rozpuszczalnikowego, które pozwalają na odzysk polimeru o wysokiej jakości. Obecnie kilka firm pracuje nad zwiększeniem skalowalności tych rozwiązań, a doniesienia branżowe wskazują na obiecujące wyniki. Warto również zwrócić uwagę na nowe technologie, które zostały formalnie zgłoszone do oceny zgodnie z rozporządzeniem (UE) 2022/1616 jako potencjalne procesy produkcji materiałów przeznaczonych do kontaktu z żywnością z recyklingu polipropylenu i polistyrenu.
Przydatna wiedza dla polskich firm
Przewodnik ma wyraźnie praktyczny charakter i został opracowany we współpracy z ekspertami naukowymi i branżowymi. Analizę prawną oraz przegląd technologii recyklingu przygotowała dr hab. inż. Patrycja Wojciechowska, prof. UEP. Marta Krawczyk z firmy SGS omówiła zasady obliczania i certyfikacji zawartości recyklatu w opakowaniach oraz wyjaśniła, na czym polega audyt recyklera jako ustawowy mechanizm weryfikacji przetwórców odpadów opakowaniowych.
W publikacji przedstawiono system certyfikacji flustix RECYCLED, potwierdzający zawartość materiałów z recyklingu w produktach lub opakowaniach na podstawie w pełni audytowanego łańcucha dostaw.
Anna Sapota z firmy TOMRA odniosła się do roli zaawansowanego recyklingu mechanicznego (AMR) oraz nowoczesnych technologii sortowania jako odpowiedzi na lukę między ilością traconych strumieni odpadów z tworzyw sztucznych a rosnącym zapotrzebowaniem rynku na wysokiej jakości recyklaty. Wskazała, że rozwój zaawansowanych metod sortowania, w tym rozwiązań opartych na automatyzacji i algorytmach sztucznej inteligencji, może znacząco zwiększyć efektywność odzysku surowców oraz poprawić jakość frakcji kierowanych do recyklingu, wspierając realizację obowiązkowych celów dotyczących poziomów recyklingu i zawartości recyklatu w opakowaniach.
Publikacja prezentuje również dwa międzynarodowe projekty, w których Stowarzyszenie Natureef obecnie uczestniczy, takie jak ScreenFood (projekt finansowany przez EURAMET) oraz CORNET BeFORE. Przewodnik zawiera listę recyklerów działających w Polsce i Europie, a także międzynarodowych platform handlowych odgrywających ważną rolę na globalnym rynku surowców wtórnych.
Kolejny krok w dialogu z branżą
Nowy przewodnik jest trzecią publikacją Natureef w ramach cyklu „Krótkie przewodniki”. Jego oficjalna prezentacja odbędzie się na początku marca podczas walnego zgromadzenia członków Stowarzyszenia w Poznaniu.
– Inspiracją do stworzenia przewodnika były pytania firm zrzeszonych w Natureef. Ujęliśmy temat recyklatów w sposób przekrojowy, a jednocześnie wskazaliśmy obszary, które nadal wymagają doprecyzowania – również na poziomie legislacyjnym. Z pewnością nie zabraknie nam tematów do rozmów podczas spotkań i webinarów organizowanych przez Stowarzyszenie Natureef – zapowiada Karolina Wiszumirska.
Autor: Redakcja Natureef
Więcej artykułów z branży TUTAJ